Tom 21 kolekcji "Polska literatura współczesna" (kontynuacja) - Jan Józef Szczepański „Polska jesień”
 

Jan Józef Szczepański (1919–2003) spośród polskich pisarzy powojennych wydaje się najbliższy Conradowi, którego uważał za swego etycznego mistrza, głoszącego wierność „kilku prostym prawdom” niezakorzenionym w żadnej ideologii. Przy całej swojej skromności pozostał nieugięty wobec powojennej władzy. Równocześnie w pisarstwie szedł pod prąd polskiemu mesjanizmowi, kultowi ofiary.

W swoich pierwszych głośnych utworach – powieści „Polska jesień” (1955) i opowiadaniu „Buty” (opublikowanym w 1947 r. w „Tygodniku Powszechnym”) – odzierał partyzantkę z martyrologicznej legendy. Nie przyjmował punktu widzenia niewinnej ofiary. Ukazywał wojnę jako doświadczenie zła, za które jesteśmy współodpowiedzialni. W scenariuszach do filmów Stanisława Różewicza („Wolne miasto”, 1958; „Westerplatte”, 1967) pokazywał walkę w sposób przyziemny, w kategoriach ludzkiego obowiązku.

Sceptyk i romantyk zarazem – tak siebie określał. Był pisarzem sprawiedliwym, sondującym prawdę o człowieku w historii. W powieściowej dylogii „Ikar” i „Wyspa” (1966–1968) dał chłodną psychoanalizę romantycznego terrorysty dokonującego zamachu na cara. W słynnym eseju „Święty”, z tomu „Przed nieznanym trybunałem” (1975), ukazał antytotalitarny sens ofiary o. Maksymiliana Kolbego. Szczepański był pisarzem wszechstronnym, działał w różnych rejestrach. Miał tradycyjny, przezroczysty styl – i niezależny, demitologizujący sposób myślenia. W powieściach, opowiadaniach, esejach pytał o sens istnienia,  a równocześnie był ciekawym świata podróżnikiem, autorem książek reportażowych z USA, Meksyku, Peru, Arktyki. Tego pisarza osobnego, mało udzielającego się publicznie, w dramatycznym roku 1980 wybrano na prezesa Związku Literatów Polskich – uważano go za  autorytet moralny. 

Adam Michnik o książce „Polska jesień”

"Szczepański po prostu pisze prawdę - napisał Adam Michnik w książce pt.: Z dziejów honoru w Polsce. - Uderza to już podczas lektury "Polskiej jesieni" - najlepszej i najuczciwszej powieści o klęsce wrześniowej: uderza to jeszcze bardziej przy lekturze [...] opowiadań, nieraz konfiskowanych przez cenzurę i wzbudzających liczne protesty opinii publicznej. Cenzurą rządzi dogmat; opinią publiczną - mit. Opowiadaniami Szczepańskiego rządzi prawda. Publiczność - rzecz to wiadoma - wierzy w mity. Zwłaszcza wtedy, gdy są one jedynym niemal oparciem dla co dzień poniewieranej pamięci. Poniewierany czyn zbrojny żołnierzy AK, powojenne prześladowania akowców - wszystko to utrwalało utajoną potrzebę hagiografii. Pisarstwo Szczepańskiego było tych oczekiwań zaprzeczeniem".

Maria Janion o książce „Polska jesień”, Świąteczna GW, 29-30.08.2009  

Bardzo ważny był dla mnie Jan Józef Szczepański, pisarz, który podobnie jak Miron Białoszewski, choć zupełnie innymi metodami, podejmuje wielki wysiłek antymityczny. Starałam się go pokazać na tle Wojciecha Żukrowskiego czy Melchiora Wańkowicza, bo to dobrze tłumaczy, o co tu chodzi. "Polska jesień" Szczepańskiego jest właściwie rodzajem reportażu na temat kampanii wrześniowej, bardzo realistycznym opisem ze zdecydowanymi antyheroicznymi akcentami. Są tam nawet wprost takie wypowiedzi, że nie dało się "w gnojówce, w czerwonych twarzach kolegów ani w huku granatów doszukać się owego patosu, którym grać winien spełniony nurt dziejów "

Jan Tomkowski o książce „Polska jesień”

„Wielka powieść o wrześniu 1939 r. jak dotąd nie powstała – stwierdził kilkanaście lat temu prof. Jan Tomkowski w swej historii literatury polskiej. – Za najwybitniejszy utwór uchodzi „Polska jesień” Jana Józefa Szczepańskiego. Nic się od tej pory nie zmieniło.

Koszty przesyłki ponosi Polityka Spółdzielnia Pracy. Wysyłka nastąpi w ciągu 7 dni od zaksięgowania wpłaty.
Uwaga! Nie ma możliwości dostawy poza granicę Polski tego towaru.